De Gesloten Wereld

De gesloten wereld 

Hoe zou het voelen als iemand anders bepaalt wanneer jij weer naar buiten mag? Dat is de vraag die bij mij binnenkomt nog voordat ik het zelf goed doorheb.

Op het moment dat ik aankom bij de vrouwengevangenis, schuifel ik een beetje heen en weer voor de hekken en mijn gedachten schieten alle kanten op. Zou de rest van onze lefwijvenclub al binnen zijn? Wat staat ons straks te wachten? Hoe zal het verlopen? Wat vinden de vrouwen van onze verhalen? Zal het ze inspireren? Herkenning brengen?

Geen bereik, geen afleiding

Ik meld mijzelf aan bij de wacht en loop door het hek dat ik direct achter mij hoor dichtvallen. Dit ontgaat me niet. En ik merk dat vanaf hier alles anders aanvoelt. Hier gelden andere regels. Vervolgens toon ik mijn legitimatiebewijs en word ik doorverwezen naar het gebouw waar we in gesprek gaan met de vrouwen die hier soms al jaren opgesloten zitten. 

Als laatste voeg ik me bij onze groep in de hal, nadat ik eerst mijn telefoon veilig opgeborgen heb in een kluisje, mijn legitimatiebewijs nogmaals gecheckt wordt en vervolgens al mijn overige bezittingen zoals mijn tas en jas door de X-ray gaan. Hier binnen bestaat de digitale wereld niet. Geen bereik, geen afleiding, geen “even snel iets checken”.

Leven met één smaak

We lopen met een medewerker door lange gangen naar een ontmoetingsruimte, waar wat tafels en stoelen staan. Er staat koffie en thee klaar met wat lekkers. Het valt me meteen op dat hier geen keuzes zijn. Het is koffie of het is English blend thee, geen groene thee, geen vruchtenthee. Ik kijk ernaar en het raakt me meer dan ik had gedacht, want thuis heb ik altijd een keuze. Vaak nog te veel ook. Hier is er maar één smaak. En dat is het. En ineens besef ik dat wij leven in een wereld buiten de muren en zoveel kunnen kiezen, dat we het soms niet eens meer waarderen. Hier is veel minder. Maar het voelt op één of andere manier wel echter.

We krijgen een korte introductie over wat we gaan doen, wat ons te wachten staat en de do’s en dont’s. We zijn hier om onze verhalen te delen. Niet om te kijken van een afstand of “een ervaring op te doen”. Maar echt contact maken met complete vreemden. Ik voel spanning en nieuwsgierigheid tegelijk.

Veertien vrouwen

Veertien vrouwen hebben zich vrijwillig aangemeld voor een sessie van bijna twee uur. Indrukwekkend denk ik gelijk, veertien vrouwen die oprecht interesse hebben in ons en onze verhalen. Wauw, dit blijft door mijn hoofd gaan. In een wereld waarin zoveel vastligt voor hen, kiezen zij ervoor om zich open te stellen en zich vrijwillig hiervoor aan te melden. Hier hebben zij lijkt het wel een keuze, echter weten ze van tevoren nooit of ze de gehele sessie kunnen of mogen blijven. Soms kan het zomaar zijn dat ze opgehaald worden voor transport.

Ik besef direct dat zelfs iets simpels als ergens aanwezig mogen zijn hier niet vanzelfsprekend is. Direct realiseer ik me dat ik altijd ergens zolang kan blijven als ik wil, ik word niet onverwacht opgehaald. Maar hier is helemaal niks van jou, zelfs de tijd niet. De vrouwen komen achter elkaar aan binnen lopen en iedereen stelt zich persoonlijk aan elkaar voor. 

Verhalen delen verbindt

Wat me opvalt, is de sfeer. Ik zie geen harde blikken. Geen afstand. Ik voel ook geen afstand. Ik zie openheid, ik zie oprechte interesse, ik zie blije lachende gezichten. Vrouwen maken onderling grappen.
Deze vrouwen zijn zo positief, helemaal niet geforceerd, maar echt oprecht positief. Ik zie dankbaarheid in kleine dingen. Begrip voor elkaar. Attentheid in de manier waarop ze reageren. Als iemand praat, wordt er geluisterd. Niet half, zoals ‘in onze wereld’ vaak gebeurd. Maar volledig. Ik merk dat ik daar bijna stil van word.

De eerste vrouw met wie ik mijn verhaal uit Lefwijf Inspires deel, is meteen zichtbaar geraakt. Terwijl ik vertel, zie ik haar ogen vochtig worden. Ze knikt langzaam, alsof elk woord bij haar binnenkomt. Ze vertelt dat ze veel herkent in wat ik zeg. Haar stem trilt een beetje wanneer ze uitlegt hoe dicht het bij haar eigen ervaringen komt en hoe  het haar diep raakt. Ik neem een moment om stil te staan bij haar reactie en laat haar uitspreken zonder te onderbreken. Daarna toon ik haar mijn medeleven, niet alleen met woorden, maar ook door mijn houding, aandachtig en open. Ik laat haar weten dat het me raakt om te horen wat het bij haar losmaakt, en dat ze daar niet alleen in staat. Verhalen delen is herkenning, is toestemming en die herkenning en inspiratie, die raakt. 

Herkenning en erkenning

Ik zie geen gedetineerden. Ik zie vrouwen, vrouwen zoals jij en ik. Het zou zomaar je beste vriendin, je buurvrouw of collega kunnen zijn. Ze hebben in dit leven een andere afslag genomen, een andere keuze gemaakt, bewust of onbewust. En dat heeft hen hier gebracht. Maar we zijn en blijven allemaal mens. Met onze emoties, met onze momenten van twijfel, met situaties waarin het leven anders loopt dan gepland. Het verschil zit soms in één beslissing, één moment, één verkeerde inschatting.

Wat mij het meest raakt, is dat achter elk verhaal geen “fout” persoon zit, maar een mens, een vrouw. Iemand die liefheeft. Iemand die gemist wordt. Iemand die zelf ook mist. Ik zie kracht. Kwetsbaarheid. Spijt. Hoop. En misschien nog wel het meest confronterend, ik zie herkenning. Want hoe anders hun situatie ook is, de gevoelens zijn hetzelfde. De behoefte om gezien te worden. Om gehoord te worden. Om niet alleen afgerekend te worden op wat er misging, maar ook op wie ze echt zijn. En op dat moment besef ik dat het verschil tussen “wij” en “zij” vaak veel kleiner is dan we denken.

Terug naar de andere kant

En dan zit het bezoek erop. Bij de kluisjes valt mij op dat ik onmiddellijk mijn binnengekomen berichten en socials check. En daarbij het besef, zij kunnen dat niet. Zij hebben alleen de stilte van dat moment, geen afleiding, geen haast, geen FOMO.. En dat besef raakt me. Een lichte schaamte misschien? Of een ongemakkelijk inzicht dat ineens boven komt. 

Het maakt me bewust van hoe automatisch het is geworden; hoe snel ik teruggrijp naar dat scherm. Vervolgens merk ik op bij mezelf dat ik soms ook naar die rust verlang. Naar het simpelweg zijn, zonder meteen te hoeven reageren, te checken en te weten.
Ik hoor het hek opnieuw dichtvallen, alleen nu sta ik aan de andere kant. Ik mag weg, zij moeten blijven. Dit is een rare gewaarwording. Op weg naar buiten zien we twee vrouwen die we ontmoet hebben van achter de hoge hekken naar ons zwaaien. Wij doen hetzelfde, maar dan in totale vrijheid met keuzes.

De smaak van vrijheid

Deze middag heeft iets in mij verschoven. Het heeft me op een andere manier leren kijken. Hoe dankbaar ik ben om vrijheid te ervaren. Ik heb gezien hoeveel menselijkheid er zit op een plek waar je het misschien niet verwacht. Ook heb ik geleerd dat wij, hier in de buitenwereld, misschien wel het meest mogen veranderen. Meer dankbaar mogen zijn. Meer aandacht voor elkaar mogen hebben. Liever voor elkaar zijn. Minder oordeel hebben.

En telkens als ik nu een kop thee pak, denk ik even terug aan de English blend en aan die ene vraag die me bij blijft.

Hoe zou het voelen als iemand anders bepaalt wanneer jij weer naar buiten mag?